Een vernauwing in de beenslagader is het gevolg van atherosclerose, ook wel slagaderverkalking geheten. Het is niet precies bekend hoe atherosclerose ontstaat. Wel staat vast dat roken en het hebben van hoge bloeddruk, suikerziekte, overgewicht of een te hoog cholesterolgehalte hierbij een rol spelen. Roken is de enige factor die echt eenvoudig uitgeschakeld kan worden: door ermee te stoppen. De andere risicofactoren dienen in samenwerking met uw huisarts of specialist serieus aangepakt te worden

Een vernauwing in een beenslagader (of in een bekkenslagader) ontwikkelt zich meestal zeer geleidelijk. Vaak zelfs zo geleidelijk dat het lichaam tijdig de functie van de slechter wordende slagader laat overnemen door nieuwe, kleinere bloedvaatjes ( collateralen) in de omgeving. Alleen als deze kleinere bloedvaatjes door snel optredende vernauwing of afsluiting van het hoofdvat niet tijdig tot ontwikkeling komen, of als deze bloedvaatjes ook ziek worden, treden er klachten op.

Als er klachten optreden dan ontstaan deze het eerst wanneer er veel gevraagd wordt van de toevoerende bloedvaten, namelijk tijdens inspanning. Na enige tijd lopen wordt er onvoldoende bloed en zuurstof door de slagaders aangevoerd. De spieren gaan dan "schreeuwen" om meer bloed en dit wordt ervaren als een krampende pijn of moeheid, meestal in de voet- en kuitspieren soms ook in de bovenbeen-, heup- en dijspieren. De pijn wordt na enige tijd zo erg dat de patiënt moet stoppen. Als de spieren weer "op adem" gekomen zijn, verdwijnen de klachten en kan U weer doorlopen. Een tijdje later herhaalt deze cyclus zich. Vandaar dat deze klacht ook wel "etalage-benen" wordt genoemd, of in medische termen claudicatio intermittens".

Pas als er echt regelmatig een "schreeuwend" tekort aan bloed in de spieren is, komen in de omgeving van de vernauwing de genoemde kleine bloedvaatjes tot ontwikkeling. In de eerste 6 maanden na het ontstaan van de klachten wordt de afstand die men kan lopen, voordat vanwege de pijnklachten moet worden gestopt (de Loopafstand), dan ook meestal beter. Vooral wanneer aan Looptraining wordt gedaan en het roken volledig is opgegeven. Indien nodig kan de looptraining gestructureerd aan U worden aangeboden in ons ziekenhuis op de afdeling fysiotherapie. Aldus hebben de "etalage-benen" meestal een goedaardig beloop en zijn vaatoperaties of ballon (Dotter) procedures alleen bij zeer invaliderende klachten nodig.

Het kan echter voorkomen, dat de vernauwing verergert en het een afsluiting wordt, of dat er vernauwingen bijkomen en de nieuw gevormde zijtakjes niet in staat zijn voldoende bloed langs de vernauwing te leiden. Dan ontstaat soms al een zuurstoftekort zonder inspanning. Dit is de zogeheten "rustpijn". Als deze pijn vooral 's nachts optreedt, wanneer de voeten omhoog gelegd worden, spreekt men van "nachtpijn". Deze pijn zit niet in de spieren, maar in het gebied dat het verst van het hart verwijderd is en het eerst zonder zuurstofrijk bloed komt te zitten: de tenen en voorvoet. Soms is het tekort aan bloed zo sterk dat de huid van de voet of tenen afsterft. In geval van rustpijn, nachtpijn, of weefselversterf kan zeker niet meer van een goedaardig beloop gesproken worden. In dit geval moet er - indien mogelijk - iets aan de bloedtoevoer verbeterd worden anders is een amputatie (van tenen, voet, soms been) niet meer te vermijden.

Uw huisarts en specialist willen precies de aanvang en het verloop van de klachten horen, niet alleen van U maar ook van uw partner of familie. Bij het Iichamelijk onderzoek zal in het bijzonder een oriënterend onderzoek van de bloeddoorstroming van de benen worden verricht. Ook kan gezocht worden naar andere uitingen van slagaderverkalking in de halsslagader of de kransslagaderen van het hart. Verder kan er met behulp van ultrageluid (Doppler-apparaatje) geluisterd worden naar de bloedvaten en de bloeddruk aan de benen gemeten worden met een bloeddrukband. Aanvullend kan op de Röntgenafdeling een Duplexonderzoek van de beenvaten worden verricht en op ons vaatlaboratorium een looptest op de lopende band. Hiermee kan de mate van vernauwing nauwkeurig bij U worden vastgesteld. Deze vormen van onderzoek zijn allemaal niet pijnlijk. Er bestaat een aparte folder over deze onderzoeken.

• Behandeling

Afhankelijk van de plaats van de vernauwing of afsluiting, de ernst en de uitgebreidheid, zijn er zeer vele vormen van behandeling, alle met hun eigen voor en nadelen. Het kan gaan om een bypass in het been (van uw eigen ader of van kunststof), een broekprothese (bij vernauwing bekkenslagader), een ballon-procedure (Dotter) eventueel met zogeheten stent-plaatsing, het "schoon schrapen" van de bloedvaten middels een operatie, etc. Bij de meeste mensen met een slagaderlijke vernauwing wordt in eerste instantie echter afgewacht, omdat door het stoppen met roken en veel looptraining de klachten meestal tot een acceptabel niveau kunnen worden teruggebracht.